Kiến thức kỹ thuật cơ bản về xây dựng, chống thấm, camera, máy phát điện chính là thứ chúng tôi luôn khuyên khách hàng tìm hiểu kỹ trước khi bắt tay dựng studio tại nhà. Nghe qua có vẻ đơn giản, chỉ là ngăn một căn phòng, gắn thêm vài tấm cách âm. Nhưng thực tế, đội ngũ đã chứng kiến không ít studio mới hoàn thiện vài tháng đã phải đập ra sửa lại từ đầu. Phần lớn lỗi không nằm ở thiết kế âm thanh hay ánh sáng đẹp xấu, mà nằm ở những khâu kỹ thuật xây dựng cơ bản bị bỏ qua ngay từ lúc lên bản vẽ.
Trên chuyên mục xây dựng và nội thất của Vietnam Japan, chúng tôi vẫn nhận được rất nhiều câu hỏi tương tự nhau. Sàn có chịu được vách cách âm không? Chống thấm nên làm trước hay sau khi ốp vật liệu tiêu âm? Máy phát điện chọn công suất bao nhiêu là đủ cho một buổi livestream dài? Bài viết này, chúng tôi muốn gom lại những lỗi hay gặp nhất theo từng hạng mục, để bạn có cái nhìn tổng quan trước khi thuê thợ hoặc tự lên kế hoạch thi công.
Vì sao cần nắm kiến thức kỹ thuật cơ bản về xây dựng, chống thấm, camera, máy phát điện
Nhiều chủ nhà nghĩ dựng studio chỉ đơn thuần là việc trang trí, chọn màu sơn, kê thiết bị cho đẹp mắt. Nhưng theo kinh nghiệm của đội ngũ, một studio bền vững thực chất là tổng hoà của bốn yếu tố kỹ thuật: kết cấu chịu lực, chống thấm, hệ thống điện và an ninh giám sát. Bỏ qua bất kỳ yếu tố nào trong bốn nhóm này, studio vẫn có thể vận hành được trong vài tháng đầu, nhưng rồi hậu quả sẽ xuất hiện dần theo thời gian.
Chúng tôi từng gặp không ít trường hợp khách hàng đầu tư rất mạnh tay cho thiết bị ghi hình, mixer âm thanh xịn, nhưng lại tiết kiệm tối đa phần kỹ thuật xây dựng vì nghĩ đó là khoản chi phí có thể cắt giảm. Kết quả thường là phải chi thêm một khoản không nhỏ để sửa chữa, đôi khi còn tốn hơn cả phần đã tiết kiệm ban đầu. Đó cũng là lý do chúng tôi luôn nhấn mạnh việc tìm hiểu kỹ trước khi thi công, thay vì để sự cố xảy ra rồi mới xử lý.
Kết cấu và tải trọng sàn – phần dễ bị xem nhẹ nhất
Một studio tại nhà thường cần vách cách âm dày, đôi khi nhiều lớp thạch cao kết hợp bông khoáng. Có nơi còn làm thêm sàn nổi để giảm rung động từ bên ngoài. Tất cả những thứ đó đều có trọng lượng thật, không hề nhẹ như nhiều người tưởng. Chúng tôi từng gặp một khách hàng dựng phòng thu ở tầng lửng bằng gỗ cũ, không kiểm tra tải trọng trước khi thi công. Kết quả là sau vài tháng, sàn bắt đầu võng nhẹ ở góc đặt vách cách âm, vì kết cấu cũ chưa từng được tính cho tải bổ sung như vậy.
Trước khi thi công, đội ngũ luôn khuyên chủ nhà nên hỏi kỹ sư kết cấu xem sàn hiện tại chịu thêm được bao nhiêu tải. Nếu định dùng gạch block hay bê tông nhẹ để cách âm, việc tính toán này càng cần cẩn thận hơn. Đây là bước nhiều người bỏ qua vì nghĩ chỉ là ngăn phòng, nhưng bản chất nó là một hạng mục xây dựng thật sự, cần người có chuyên môn xem qua trước khi khoan đục.
Ngoài tải trọng, vị trí đặt cửa và cách bố trí vách ngăn cũng ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực chung của căn nhà. Có trường hợp khoét thêm cửa sổ cách âm ở vị trí gần cột chịu lực, khiến tường xuất hiện vết nứt chân chim sau một thời gian sử dụng. Mọi thay đổi kết cấu, dù nhỏ đến đâu, cũng nên có người am hiểu xây dựng xem qua bản vẽ trước khi bắt tay thi công thật.
Chống thấm: hạng mục âm thầm nhưng quyết định tuổi thọ studio
Nếu studio nằm ở tầng trệt hoặc gần khu vực có độ ẩm cao, chống thấm gần như là việc bắt buộc phải làm trước tiên. Vật liệu cách âm như bông thủy tinh, mút tiêu âm rất kỵ ẩm. Chỉ cần một vệt thấm nhỏ từ tường ngoài, cả mảng vật liệu cách âm phía trong có thể ẩm mốc, bốc mùi, và mất luôn tác dụng tiêu âm ban đầu mà chủ nhà đã bỏ tiền đầu tư.
Đội ngũ từng xử lý một ca khá đáng nhớ. Khách hàng dựng studio trong gara cũ, tường giáp sân sau chưa từng được xử lý chống thấm. Mùa mưa năm đó, nước ngấm qua chân tường, loang lên gần nửa mét. Toàn bộ tấm tiêu âm phía dưới phải tháo bỏ, làm lại từ đầu. Chi phí sửa chữa lúc đó gần bằng một nửa số tiền dựng phòng ban đầu, một bài học không hề rẻ cho cả khách hàng lẫn đội ngũ thi công.
Vì vậy, trước khi ốp vật liệu cách âm, chúng tôi luôn khuyên kiểm tra và xử lý chống thấm ở chân tường, trần, và các điểm tiếp giáp cửa sổ trước tiên. Sơn chống thấm, màng chống thấm gốc bitum, hay đơn giản là xử lý khe co giãn đúng cách đều là những giải pháp quen thuộc. Chi phí của chúng không quá cao so với hậu quả nếu bỏ qua. Việc này nên làm trước khi lắp bất kỳ vật liệu cách âm nào, vì sửa sau khi đã hoàn thiện tốn kém gấp nhiều lần so với làm ngay từ đầu.
Với những căn nhà đã xây lâu năm, đội ngũ cũng khuyến khích kiểm tra thêm hệ thống mái và sê nô, vì nước có thể ngấm từ trên xuống chứ không chỉ từ chân tường lên. Một studio kín gió, cách âm tốt lại rất dễ giữ ẩm bên trong nếu nguồn thấm không được xử lý triệt để ngay từ đầu. Đôi khi mùi ẩm mốc xuất hiện sau vài tháng sử dụng chính là dấu hiệu cho thấy có điểm thấm nào đó bị bỏ sót.
Hệ thống điện và bài toán máy phát điện dự phòng
Phòng thu, phòng dựng phim hay studio livestream đều phụ thuộc rất nhiều vào thiết bị điện tử: máy tính, mixer, đèn, camera ghi hình. Một lỗi kỹ thuật xây dựng phổ biến là đi dây điện không tính trước công suất tải, dẫn đến tình trạng chập chờn, nhảy aptomat khi bật cùng lúc nhiều thiết bị vào giờ cao điểm ghi hình. Chúng tôi luôn khuyên khách hàng lập danh sách thiết bị sẽ dùng trước khi thợ điện đi dây, để tính đúng tiết diện dây và số lượng ổ cắm cần thiết.
Bên cạnh đó, với những buổi ghi hình hay livestream quan trọng, mất điện giữa chừng là rủi ro không ai muốn gặp phải. Đây cũng là lý do nhiều studio hiện nay đầu tư thêm máy phát điện dự phòng, để công việc không bị gián đoạn giữa chừng. Việc chọn công suất máy phát điện phù hợp không đơn giản như nhiều người nghĩ. Chọn nhỏ quá thì không tải nổi thiết bị, chọn lớn quá lại lãng phí cả chi phí đầu tư lẫn nhiên liệu vận hành lâu dài.
Nếu bạn đang cân nhắc hạng mục này, có thể tham khảo thêm bài viết về cách chọn công suất máy phát điện phù hợp với nhu cầu sử dụng mà đội ngũ đã tổng hợp trước đó. Một lưu ý nhỏ nhưng khá quan trọng: vị trí đặt máy phát điện cần thông thoáng, tránh đặt gần phòng thu vì tiếng ồn động cơ có thể lọt vào bản ghi âm dù đã cách âm khá kỹ. Chúng tôi từng phải di dời máy phát điện của một khách hàng ra xa hơn ba mét so với vị trí ban đầu, chỉ vì tiếng máy nổ vẫn lọt vào micro thu âm mỗi khi máy chạy.
Lắp camera an ninh cho studio: tự làm hay thuê đơn vị chuyên nghiệp
Studio tại nhà thường chứa nhiều thiết bị giá trị: máy quay, ống kính, máy tính cấu hình cao. Vì vậy, lắp camera giám sát gần như là điều bắt buộc. Không chỉ để phòng trộm, camera còn giúp theo dõi tình trạng thiết bị khi không có ai ở nhà trông coi.
Trước khi lắp, chúng tôi thường khuyên khách hàng xác định rõ mục đích sử dụng. Giám sát an ninh bên ngoài, theo dõi bên trong phòng thu, hay cả hai đều cần được tính toán riêng. Vị trí đặt camera, góc quay, độ phân giải cần thiết sẽ khác nhau tùy từng mục đích sử dụng. Nếu bạn đang phân vân giữa việc tự lắp hay thuê đơn vị chuyên nghiệp, có thể tham khảo bài viết có nên tự lắp camera tại nhà hay không mà bên mình đã chia sẻ khá chi tiết trước đây.
Với những khách hàng muốn thuê đơn vị lắp đặt trọn gói thay vì tự làm, đội ngũ cũng gợi ý nên tham khảo trước danh sách công ty lắp camera uy tín tại TPHCM mà bên mình đã tổng hợp. Có thêm căn cứ so sánh giá và dịch vụ sẽ giúp bạn quyết định đỡ mất thời gian hơn.
Khi đi dây camera, cần tránh đi chung đường ống với dây điện công suất lớn, vì có thể gây nhiễu tín hiệu hình ảnh. Đây cũng là một lỗi kỹ thuật xây dựng nhỏ nhưng dễ bị bỏ qua khi thi công đồng thời nhiều hệ thống cùng lúc. Chúng tôi luôn khuyến nghị lên sơ đồ đi dây riêng biệt cho từng hệ thống, đánh dấu rõ ràng để sau này bảo trì không bị nhầm lẫn giữa các đường dây.
Những lỗi thi công nhỏ nhưng gây phiền toái lâu dài
Bên cạnh những hạng mục lớn, còn một số lỗi nhỏ mà đội ngũ hay gặp khi khảo sát các studio tại nhà đã hoàn thiện. Cửa cách âm lắp không khít để lại khe hở, khiến hiệu quả tiêu âm giảm gần một nửa so với thiết kế ban đầu. Hệ thống thông gió tính toán chưa đủ, khiến phòng bí bách sau vài giờ ghi hình liên tục dưới ánh đèn nóng. Dưới đây là những lỗi chúng tôi gặp thường xuyên nhất trong các đợt khảo sát thực tế:
- Cửa cách âm không được đo đạc kỹ trước khi đặt hàng, dẫn đến lắp xong vẫn còn khe hở lọt tiếng ồn từ bên ngoài vào phòng thu.
- Hệ thống thông gió chỉ tính cho phòng trống, chưa tính đến nhiệt lượng tỏa ra từ đèn và thiết bị điện tử khi hoạt động liên tục nhiều giờ.
- Vị trí ổ cắm được bố trí theo bản vẽ cũ của căn nhà, không phù hợp với cách sắp xếp thiết bị thực tế của studio sau này.
- Đường dây tín hiệu camera và dây điện đi chung ống, gây nhiễu hình ảnh ngay từ lúc mới lắp xong, phải kéo lại đường dây riêng.
- Chống thấm chỉ làm ở phần tường tiếp xúc trực tiếp với mưa, bỏ sót các khe co giãn và điểm tiếp giáp cửa sổ vốn cũng dễ ngấm nước.
Để hạn chế những lỗi này, chúng tôi thường khuyên khách hàng làm việc trực tiếp với đơn vị thi công có kinh nghiệm về cả xây dựng lẫn lắp đặt thiết bị chuyên dụng, thay vì tách rời hai phần này cho hai đội thợ khác nhau. Khi hai đội không trao đổi với nhau, những lỗi kể trên gần như chắc chắn sẽ lặp lại, chỉ là sớm hay muộn mà thôi.
Vài điều đội ngũ muốn nhắc lại trước khi bạn bắt tay thi công
Dựng một studio tại nhà không khó, nhưng để nó bền và dùng thoải mái trong nhiều năm thì lại cần một chút kiến thức kỹ thuật cơ bản về xây dựng, chống thấm, camera, máy phát điện ngay từ khi lên kế hoạch. Phần lớn những sự cố mà đội ngũ từng chứng kiến, từ sàn võng, tường thấm cho đến camera nhiễu tín hiệu, đều có thể tránh được nếu chủ nhà dành thời gian tìm hiểu trước hoặc đặt đúng câu hỏi cho đội thi công của mình.
Chúng tôi tin rằng một studio tốt không nằm ở việc đầu tư thiết bị đắt tiền, mà nằm ở nền tảng kỹ thuật được làm đúng ngay từ đầu. Với những gì đội ngũ đã đúc kết qua nhiều dự án thực tế, hy vọng bạn sẽ có một studio vừa an toàn, vừa vận hành ổn định trong thời gian dài, không phải sửa đi sửa lại như những trường hợp chúng tôi kể ở trên.