Có bạn học viên từng mang tới cho chúng tôi xem một cuốn vở chép tay kín đặc. Mỗi trang, bạn ấy chép đi chép lại một chữ Kanji tới cả trăm lần. Đây là kiểu học quen thuộc từ thời phổ thông.
Bạn ấy kể rằng chép xong cả cuốn vở dày cộm. Nhưng tới lúc làm đề thi thử JLPT N4, bạn gặp lại đúng chữ vừa chép hôm qua. Vậy mà vẫn không nhớ nghĩa là gì. Cách học đó tốn quá nhiều thời gian mà hiệu quả lại chẳng tương xứng. Bạn gần như muốn bỏ cuộc giữa chừng.
Đây là tình huống chúng tôi gặp khá thường xuyên ở người tự học tiếng Nhật. Phương pháp học Kanji bằng cách chép tay, học thuộc lòng máy móc, là cách học quen thuộc. Nhưng nó dần trở thành gánh nặng thay vì công cụ hỗ trợ.
Học Kanji Bằng Cách Học Vẹt Khiến Nhiều Người Nản Lòng Giữa Chừng
Gần như ai học tiếng Nhật cũng phải đối mặt với một rào cản đầu tiên. Đó là số lượng chữ Kanji quá lớn khiến việc học thuộc lòng trở nên áp lực. Để đạt trình độ N3, người học cần nắm khoảng sáu trăm năm mươi chữ Kanji. Còn lên tới N1, con số này vọt lên khoảng hai nghìn chữ.
Mỗi chữ lại có thể mang nhiều cách đọc khác nhau tùy ngữ cảnh. Nếu cứ học theo kiểu chép tay từng chữ nhiều lần, như bạn học viên chúng tôi kể ở đầu bài, tốc độ học sẽ rất chậm. Khối lượng cần nắm lại quá lớn. Điều đó dễ khiến người học cảm thấy đuối sức ngay từ những tháng đầu tiên.
Vì Sao Học Vẹt Lại Nhanh Quên?
Nguyên nhân sâu xa khiến việc học vẹt kém hiệu quả không phải do người học chưa chăm chỉ. Cách học đó thiếu sự liên kết ý nghĩa với hình ảnh cụ thể nên rất dễ quên nhanh. Não bộ con người vốn ghi nhớ hình ảnh và câu chuyện tốt hơn nhiều. So với việc ghi nhớ những nét chữ trừu tượng, lặp đi lặp lại một cách máy móc, cách này hiệu quả hơn hẳn.
Khi chép một chữ Kanji hàng trăm lần mà không gắn nó với hình ảnh hay câu chuyện nào, não bộ chỉ đang thực hiện một thao tác cơ học. Vì vậy thông tin rất dễ trôi tuột khỏi trí nhớ ngắn hạn. Có khi chỉ sau vài ngày không ôn lại là quên sạch.
Lợi Ích Của Phương Pháp Học Kanji Qua Hình Ảnh
So với học thuộc lòng đơn thuần, liên tưởng hình ảnh giúp ghi nhớ lâu hơn. Cách này cũng bền vững hơn nhiều, đây là điều chúng tôi luôn nhấn mạnh với học viên mới. Ví dụ chữ 山 nghĩa là núi, hình dạng chữ khá giống ba đỉnh núi nhấp nhô.
Nếu người học chủ động liên tưởng hình ảnh ba ngọn núi mỗi lần nhìn thấy chữ này, việc ghi nhớ sẽ tự nhiên hơn nhiều. Cách này cũng bền vững hơn hẳn. So với việc chỉ chép đi chép lại nét chữ mà không gắn với hình dung cụ thể nào, khác biệt là rất rõ.
Suy Đoán Nghĩa Từ Bộ Thủ
Nhiều người tự học chưa khai thác hết một lợi ích khác. Đó là hiểu logic hình thành chữ sẽ giúp đoán được nghĩa của các chữ Kanji liên quan. Phần lớn chữ Kanji được tạo thành từ các bộ thủ. Đây là những thành phần nhỏ mang ý nghĩa riêng, ghép lại với nhau.
Ví dụ bộ 氵 ở bên trái thường liên quan tới nước. Bộ này xuất hiện trong các chữ như 海 (biển), 池 (ao) hay 泳 (bơi). Khi hiểu logic này, người học không cần nhớ máy móc từng chữ riêng lẻ. Thay vào đó, bạn có thể suy đoán phần nào ý nghĩa của những chữ Kanji mới gặp lần đầu. Cơ sở là bộ thủ quen thuộc đã học trước đó.
Cách Áp Dụng Phương Pháp Này Khi Tự Học JLPT
Ngay từ những chữ cơ bản nhất, người tự học nên bắt đầu kết hợp hình ảnh minh họa với bộ thủ. Cách này giúp nhớ cấu trúc chữ Kanji, và là bước thực hành đầu tiên chúng tôi khuyên áp dụng. Với mỗi chữ Kanji mới, thay vì chỉ chép lại nét chữ, hãy dành vài giây quan sát xem chữ đó gồm những bộ thủ nào.
Sau đó, hãy tưởng tượng một hình ảnh hoặc câu chuyện ngắn. Câu chuyện này gắn kết các bộ thủ đó lại với ý nghĩa của chữ. Cách làm này ban đầu có thể chậm hơn so với chép tay theo phản xạ. Nhưng hiệu quả ghi nhớ lâu dài lại vượt trội hơn hẳn, đặc biệt khi số lượng chữ cần học ngày càng tăng.
Duy Trì Bằng Ôn Tập Định Kỳ
Để kiến thức không bị rơi rụng sau một thời gian, bạn nên ôn tập định kỳ. Cách ôn là liên tưởng lại chính hình ảnh đã học trước đó. Một sai lầm khá phổ biến chúng tôi từng gặp là người học chỉ liên tưởng hình ảnh một lần lúc mới học. Sau đó không quay lại ôn tập. Hình ảnh liên tưởng ban đầu vì thế cũng dần mờ nhạt, cũng chẳng khác học vẹt là mấy.
Bạn nên sắp xếp ôn lại các chữ đã học theo chu kỳ. Ví dụ sau một ngày, sau một tuần rồi sau một tháng. Mỗi lần ôn, hãy cố gắng nhớ lại chính hình ảnh liên tưởng ban đầu trước khi nhìn đáp án. Cách này giúp củng cố trí nhớ dài hạn hiệu quả hơn nhiều so với ôn dồn một lần rồi thôi.
Nếu bạn đang tìm phương pháp học tiếng Nhật bài bản hơn, ngoài việc tự học Kanji một mình, có thể tham khảo thêm phương pháp học tiếng Nhật trực tuyến cùng người bản ngữ. Nguồn này cho bạn thêm góc nhìn thực hành phát âm và giao tiếp, song song với việc học chữ viết.
Với người đang chuẩn bị cho các kỳ thi chứng chỉ, kinh nghiệm luyện thi chứng chỉ JLPT cũng là nguồn tham khảo hữu ích. Nó giúp bạn biết cách phân bổ thời gian ôn luyện hợp lý, giữa từ vựng, ngữ pháp và Kanji.
Còn nếu bạn mới bắt đầu học tiếng Nhật từ đầu, và muốn có một hướng đi rõ ràng hơn, hãy xem qua lộ trình học tiếng Nhật hiệu quả từ con số không đến thành thạo. Lộ trình này sẽ giúp bạn biết nên học Kanji vào giai đoạn nào là hợp lý nhất.
Trung tâm hoặc giáo viên dạy tiếng Nhật của bạn có đang cần một website giới thiệu khóa học chuyên nghiệp? Việc này giúp tiếp cận thêm học viên mới. Có thể tham khảo tại https://mona.media/thiet-ke-website-ban-hang/ để hình dung rõ hơn. Đây là một trang giới thiệu dịch vụ đào tạo được xây dựng bài bản.
Kết Luận
Học Kanji qua hình ảnh giúp người tự học JLPT ghi nhớ hiệu quả hơn. Cách này cũng bền vững hơn so với cách học vẹt truyền thống. Thay vì tốn công chép hàng trăm lần mà vẫn quên, như trường hợp bạn học viên chúng tôi kể ở đầu bài, bạn hoàn toàn có thể đổi cách học.
Nếu bạn đang cảm thấy nản lòng với cách học Kanji hiện tại, hãy thử dừng lại ở vài chữ. Tập liên tưởng hình ảnh và bộ thủ, thay vì chép máy móc. Chỉ cần kiên trì áp dụng trong vài tuần, bạn sẽ thấy tốc độ ghi nhớ thay đổi rõ rệt.